Mustafa Tüzel 

ÇEVİRMEN: Ey sevgili editörüm, neden böyle yapıyorsun? Neden kendini geliştirmiyorsun? Seninle uğraşmaktan biz çevirmenler de kalem tadıyla çeviri yapma fırsatı bulamıyoruz. Halk da senin 'halk bunu anlamaz' takıntın yüzünden fazla ileri gitmiyor. Her çeviriyi belirli bir 'vasat'a redükte etme çabanın sonuncunda, okurlar da pek kendilerini geliştiremiyorlar, dönüp dönüp hep bildiklerini okuyorlar. Bütün o yazarlar, felsefeciler, Goetheler, Kantlar, Hegeller, Nietzscheler, Marxlar halk için mi yazdı? İşçi sınıfı ezberden Latince mi biliyordu da, Marx 'De te fabula narratur!' diyesiydi? Yoksa bütün Almanlar Gymnasium mezunu muydu o tarihte?

Mehmet Moralı 

(Tamamı Varlık dergisi Kasım 2009 sayısında yayımlanmıştır.) 

Çevirmenlik riskli iştir. Çevirmen bir çeviriyi bitirdikten sonra en azından bir kez daha okur, daha sonra bu çeviri yayınevinde redaksiyondan geçer, editör tarafından okunur ve bir son okumaya tabi tutulur. Gelgelelim, tüm yukarıdaki süreçlerden ve süzgeçlerden geçen kitapta herhangi bir yanlışlığın kalmamış olması beklenirse de, yayımlandıktan sonra birileri kitabı okur ve bazı hatalar bulur, illaki de bulur.

Bunları neden mi anlatıyorum? Çünkü başımdan geçenlerde böyle, ama çok daha tatsız bir olay geçti. Bir arkadaşımla Kadıköy’deki bir kitapevinde kitaplara bakıyorduk, arkadaşım oradaki kitaplardan birini gösterdi ve “bak bu bizim son yayımladığımız kitap, içinde senden söz ediliyor” dedi. Bu da beni derhal tedirgin etti, çünkü bu bir çevirmenin hiçbir zaman görmek istemeyeceği bir durumdur, zira herhangi bir yerde bir çevirmenden söz ediliyorsa, anlayın ki eleştiriliyordur, bir çevirmenin yazı yoluyla methedilmesi 30 yılda bir filan olur, ben de bu hakkımı maalesef(!) evvelce kullanmıştım. Neyse, lafı uzatmayalım, aldım kitabı elime, bakalım gene nerede ne hatamızı bulmuşlar diye açtım.

Ros Schwartz uyarıyor: Avrupa’da kitap çevirmeni olarak çalışmak sağlığınıza ciddi bir biçimde zarar verebilir.

 Avrupa Kitap Çevirmenleri Birlikleri Konseyi (CEATL, geçenlerde, üye birliklerin sağladığı verilere dayanarak, Avrupa çapında kitap çevirmenlerinin gelirlerini gösteren  karşılaştırmalı bir araştırma yayımladı. Sonuçlar son derece ürkütücü. Araştırma yapılan 23 ülkeden 20’sinde kitap çevirmenlerinin ortalama satın alma gücünün, imalat ve hizmet sektöründe çalışan işçilerinkinden en az %60 daha düşük olduğunu tespit ettik.

Kitap çevirmenlerinin, ortalama gelirin %80’ninden fazla kazandığı tek bir ülke (Fransa, %83) var ve İrlanda, İsveç ve Birleşik Krallık’ta bu oran %70’in biraz üzerinde. Öyle görünüyor ki Avrupa ülkelerinin büyük bir çoğunluğunda kitap çevirmenleri fakirlik içinde yaşayıp uzun saatler boyunca çalışıyorlar. Listenin en altındaysa Çek Cumhuriyeti, Yunanistan ve Slovakya yer alıyor.

Working as a literary translator in Europe can seriously damage your health, warns Ros Schwartz

 The European Council of Literary Translators Associations (CEATL) recently published a comparative survey of literary translators’ income across Europe, based on data supplied by the member associations. The results are deeply disturbing. We found that in 20 of the 23 countries surveyed, literary translators’ average purchasing power is more than 60 percent lower than that of workers in the manufacturing and service sectors.

 There is only one country where literary translators earn more than 80 percent of the average income (France, 83%), while in Ireland, Sweden and the United Kingdom they earn little more than 70 percent. It seems that literary translators in the majority of European countries are living in poverty, and working very long hours. At the bottom of table are the Czech Republic, Greece and Slovakia.