James Joyce'un Ulysses'inin ve Carlos Castaneda'nın sıradışı eserlerinin çevirmeni olarak tanıdığımız, çok yönlü bir kişilik olan Nevzat Erkmen, 14 Nisan Salı akşamı saat 18.00 - 20.00 arasında Can Kitabevinin söyleşi salonunda konuk konuşmacı olarak bizlerle çevirmen ve yayıncı olarak yaşadığı deneyimleri paylaşacaktır.  

     1931'de İzmir doğumlu olan Nevzat Erkmen, İktisadi ve Ticari Bilimler Akademisi'ni bitirdikten sonra Milli Eğitim Bakanlığı'nın bursunu kazanarak, New York Üniversitesi'nde Pedagoji dalında Master ve Ph.D. çalışmaları yaptı. 1963 - 1980 yılları arasında özel sektörde yönetici olarak çalıştı. 1983'ten 2006'ya dek kendi kurduğu Söz Yayın Oyunajans'ı yönetti. Profesyonel çevirmen olarak birçok yayına imza atmasının yanı sıra 1956'dan bu yana, Psikanaliz, Erotoloji, Anlambilim, Geştalt Terapisi ile doğu öğretileri (Zen, Yoga, Taoculuk) üzerinde çalışmalar yaptı. Halen Türkiye'de Geştalt Yaklaşımı'nı kitaplar ile "bireysel" olarak ve workshoplarda gruplar"la uygulamaktadır. 1992'den bu yana her yıl seçilen Türk Beyin Takımlarına kaptanlık etti. 1995'te Türkiye Zekâ Oyunları Kulübü'nü kurdu ve dünya ülkeleriyle birlikte World Puzzle Federation--Dünya Zekâ Oyunları Federasyonu--çalışmalarını, Türkiye Kolu Başkanı olarak başlattı.

Sabri Gürses

1980 darbesinden bir süre sonra, doğduğum eve baskın yapan polisler, raflardan kitapları indirip çuvallara doldururken, kitapları ellerindeki bir listeye göre seçiyorlardı. Kitapların adlarında şüphe uyandıracak sözleri yakalayıp listeden kontrol ediyorlardı. Uzun yıllar o kitapları derlemiş olan babam, itiraz ediyor, şu ve şu kitabın yasak olmadığını söylüyor, kitapların çuvallara öylece atılmamasını, özenle yerleştirilmesini sağlamaya çalışıyordu. Anne ve babamla birlikte, beş altı çuval kitap da gözaltına alındı ve kitaplar bir daha hiçbir şekilde geri gelmediler.

Mustafa TÜZEL

Bir haber ajansındaki işimi bırakıp, çevirmen olmaya karar verdiğimde çok iyimserdim. Zaten kendimi bildim bileli yaptığım şeyleri yapıp, üstüne bir de para kazanacaktım: Okumak, düşünmek, tartışmak, başka kültürleri tanımak, tanıtmak, düşünceleri aktarmak gibi. O zamanlar çevirdiğim kitapların yeni baskılarının yapılacağına, hep tartışılan ama kitapları Türkçede bulunmayan düşünürlerin çeviriler sayesinde daha yakından tanınacağına inanıyordum. İlk çevirimin yayımlanışından bu yana geçen on yılda,  yaptığım yaklaşık 50 çeviriden sadece 33'ü yayımlanabildi, sadece bir tanesinin yeni baskıları yapıldı, şu sıralar bir çevirimin ikinci baskısının hazırlandığını biliyorum; bir başka çevirimin de baskısının tükendiği, yeni baskısının yapılacağı ve bu yüzden derhal düzeltilmiş bir metin hazırlamam gerektiği yayınevi tarafından bana bildirilmişti; gözden geçirilmiş bir nüshayı yayınevine teslim etmemin üzerinden tam bir yıl geçti, henüz ses seda yok!  Bir çevirmen, önce çevirmen olarak geçimini temin edebilmek, çeviri sorunları dışında birçok şeyle uğraşmak zorundadır. İflas eden yayınevleri, yayımlanmaktan -basitçe- vazgeçilen kitaplar, yayıncılık dünyasındaki bir altın kural gibi bilinen ama hakkında susulan gölge baskı kuralı...Elbette çevirmenin hakkını araması, aradığında konudan anlayan hâkimler bulması, sözümona meslek örgütlerini yanında görmesi bu ülkede olanaksız gibi. Toplam yapıtından yaklaşık 2000 sayfalık bir bölümünü Türkçe'ye kazandırdığım bir düşünürün Türkiye'ye gelip gittiğinden, tesadüfen haberdar olmuştum. Zaman zaman kötümserliğe kapılıyorum, ama yine de çevirmenlik benim işim değil, yaşamımın bir yönü. Daha iyi bir dünyaya duyduğum özlemin bir parçası. Başka bir iş yapıyor olsaydım da bu bağlamın dışına çıkmazdım. Daha yayınevlerine önereceğim felsefeciler, romancılar vb. var.

Hanneke van der Heijden

Bu konferansta Saatleri Ayarlama Enstitüsü’nün Hollandalı çevirmeni Hanneke van der Heijden Ahmet Hamdi Tanpınar (1901-1962)’ın bu ünlü romanını hiciv çevirisinin özelliklerine de değinerek ele alacaktır. Sizleri de aramızda görmekten mutluluk duyacağız.

Tarih & Saat:

6 Nisan Pazartesi 2009, 18:30

Yer:

Hollanda Araştırma Enstitüsü

İstiklal Caddesi, Nur-i Ziya Sokak 5 (Odakule'nin karşı sokağı)

Beyoğlu, İstanbul

Mehmet ÖRDEKÇİ

Ülkemizde kitap okuyanların sayısının istenenden az olmasında birden fazla etken rol oynuyor kuşkusuz. Çeviri sorununun bu etkenler içinde önemli yer tuttuğu inancındayım.

Genel anlamdaki çeviriden söz etmiyorum; kitapların dilden dile aktarılmasına karşı olduğum yok. Sözünü edeceğim, ülkemizdeki çeviri. "Kültür çevirmenliği"nin bir türlü kurumsallaşamadığı, meslek halini alamadığı bir ülkede yaşıyoruz.

Ülkemizde çok az sayıda gerçek çevirmen vardır. Ama kitap çeviren, çevirmiş binlerce kişi bulabilirsiniz. Çevirmenlik (yazılı kültür ürünlerinin çevrilmesi anlamında) meslek halini alamadığı için, bir öğrenci, bir öğretmen, bir doktor, bir mühendis… yabancı bir dil biliyorsa oturup kitap çevirebilir. Bu kitaplar dizilir, basılır, ciltlenir, dağıtılır, satılır ve masamıza gelir. Öyle uç örnekler vardır ki, önünüzdeki kâğıt destesinde basılı çevirinin nasıl olup da onca aşamayı geçebildiğini, hangi yüzle size ulaştırıldığını anlamakta zorluk çekersiniz. Ben birçok çeviri kitabı yarısına gelmeden pes edip bırakmışımdır; çok kitabı saçımı başımı yolarak okumuşumdur; çok kitabın sayfa kenarlarını ünlem ve soru işaretleriyle doldurmuşumdur. Bir amatör olarak, kötü çevirinin nedenleri üzerine birkaç söz söylemek istiyorum.

Çeviri dünyasının yakından tanıdığı bir isim olan ve şu an CEATL - the European Council of Literary Translators' Associations - Avrupa Edebiyat Çevirmenleri Birlikleri Konseyi'nde başkan yardımcısı olarak görev yapan, Hollandalı çevirmen ve yazar Martin de Haan'ın Türkiye'ye gelmesi vesilesiyle Çevbir olarak bir sohbet toplantısı düzenledik.

Martin de Haan, konuk konuşmacı olarak  Avrupa ülkelerinde edebiyat çevirmenlerinin genel durumu ve çalışma koşullarının iyileştirilmesi üzerine yapılan çalışmalar hakkında bize bir sunuş yaptıktan sonra Türkiye'deki kitap çevirmenlerinin durumu üzerine sohbet etme fırsatımız olacaktır. İlgilenen tüm arkadaşları bekleriz.